تفنگ بادی

تفنگ بادی فنری یا (airgun)

آنچه باید قبل از خرید تفنگ  بادی فنری بدانید!

بگذارید با این استدلال محکم شروع کنیم که، در حقیقت اکثرتفنگها و تپانچه های شکاری، جنگی و ورزشی جهان تفنگ بادی هستند!

در سلاح های گرم، باروت یا مواد مشابه زود مشتعل شونده دیگر سوخته و گاز (هوای فشرده) ناشی از سوختن آن باعث حرکت پرتابه (مرمی) در درون لوله میشود، مرمی در لوله تفنگ یا تپانچه سرعت گرفته و با خروج از دهانه لوله تا از دست دادن سرعت اولیه و برخورد با هدف یا تحت تاثیر نیروی گرانش زمین و سقوط به مسیر خود ادامه میدهد.

در تفنگهای بادی نیز مانند سایر سلاح های رایج روز جهان، پرتابه یا به اصطلاح (ساچمه) با نیروی هوای فشرده درون لوله تفنگ سرعت گرفته و به سمت هدف هدایت میشود.

تفنگ هایی که در این مقاله به اصطلاح آنها را ” تفنگ بادی ” مینامیم  به علت عدم ایجاد احتراق یا انفجار جهت انجام عمل شلیک پرتابه (ساچمه) اصطلاحا تفنگ بادی نام گذاری شده اند و با عنوان سلاح  یا سلاح های گرم خطاب قرارداده نمیشوند.

دسته بندی تفنگ های بادی :

تفنگهای بادی ای که تا کنون تولید و ساخته شده اند سه دسته اند، تفنگ های بادی فنری و سیستم های مشابه فنری، تفنگ های بادی کپسولی که عمدتا با کپسول گاز فشرده co2  کار میکنند و تفنگهای pcp  (هوای فشرده از پیش شارژ شده)

تفنگ بادی فنری :

تفنگ بادی فنری اولین و ابتدایی ترین و در عین حال پر طرفدارترین نوع تفنگ بادی است، در عین حال تفنگ بادی فنری یکی از بهترین وسایل بقا در طبیعت نیز میباشد، شما با در اختیار داشتن تنها یک تفنگ بادی و دسترسی به منبع آب سالم ممکن است مدت زیادی بتوانید به تنهایی در طبیعت بکر و وحشی دوام بیاروید.

تفنگ بادی فنری

تفنگ بادی فنری

 

نحوه عملکرد تفنگ بادی فنری به زبان ساده:

تفنگهای بادی فنری با فشرده کردن فنر قدرتمندی که درون یک سیلندر توسط اهرمی که بعضا ممکن است لوله خود سلاح باشد مسلح میشوند، فنر فشرده شده بوسیله یک خار کوچک که به ماشه سلاح متصل است کنترل میشود. با کشیدن ماشه، فنر در مسیر سیلندر رها شده و پیستون را درون سیلندر به حرکت در می آورد. با حرکت فنر و پیستون به سمت انتهای سیلندر، هوای درون سیلندر فشرده و فشرده تر شده و از قسمت اتنهایی سیلندر که  سوراخ والو (valve) تعبیه شده است به سمت لوله هدایت میشود. در این مرحله ساچمه ای که قبلا درون لوله قرار داده ایم به حرکت در آمده و درون خان لوله گردش حول محور خود را شروع میکند و در نهایت از انتهای لوله خارج شده و به سمت هدف پرتاب میشود.

چرا نباید با تفنگ بادی فنری بدون ساچمه شلیک کنیم؟

همینطورکه در پاراگراف بالا توضیح دادیم، با کشیدن ماشه در تفنگهای بادی فنری، فنر و پیستون به سمت انتهای سیلندر به سرعت حرکت میکنند و این عمل باعث فشرده شدن هوا پشت والو و حرکت به سمت ساچمه میگردد، حال اگر ساچمه در محل خود قرارنداشته باشد، سرعت حرکت فنر و پیستون از سرعت مجازی که کمپانی سازنده برای آن تفنگ بادی در نظر گرفته فراتر رفته و باعث ایجاد گرما، اصطحکاک بیشتر و برخورد پیستون و فنر به انتهای سیلندر با ضرب بالاتری خواهد شد. تکرار این عمل در تفنگ های مختلف باعث از بین رفتن پیستون، خش افتادن سیلندر و یا حتی شکستن فنر بعلت فشار بالای ضربه نهایی میگردد. در حقیقت هر چقدر ساچمه درون لوله مقاومت بیشتری داشته باشد و دیرتر از لوله خارج شود شما تفنگ بادی فنری سالم تری خواهید داشت، لذا حتی با قراردادن ساچمه های بسیار سبک تر از حد معمول یا پلاستیکی و یا ساچمه هایی با کالیبر کوچکتر شما به تفنگ بادی فنری عزیزتان صدمه میزنید.

قدرت و برد تفنگ های بادی فنری:

تفنگ های بادی فنری عمدتا در دو کالیبر رایج ۴٫۵ و ۵٫۵  ساخته میشوند، این تفنگ ها معمولا از ۵ تا ۳۰ ژول قدرت ، بسته به کالیبر و نوع  و کاربرد تفنگ تولید میشوند، اما بهترین بازه بالانس قدرت و دقت در تفنگ های بادی فنری بین ۷٫۵ تا ۱۶ ژول  میباشد. در تفنگهای بادی فنری جهت بالا بردن قدرت سلاح باید فنر قدرتمندتری را به خدمت بگیریم که هرچه این فنر قدرتمند تر باشد، تنش و در نتیجه دقت سلاح کمتر میشود!

تفنگ های بادی فنری کالیبر ۴٫۵ معمولا برد مفیدی حدود ۱۰ تا  ۳۰ متر و برد موثری حدود ۶۰ متر دارند، البته برد نهایی این تفنگ ها ممکن است در زاویه ۳۰ درجه ای به ۳۰۰ متر نیز برسد، اما قدرت این تفنگ ها جهت تاثیری که باید برای مثال جهت از پای درآوردن حیوانات موزی مانند موش ها و کلاغ زاغی ها و … داشته باشد عمدتا کمتر از ۵۰ متر است!

تفنگ های بادی با کالیبر ۵٫۵ نیز در صورتی که قدرتمند از نمونه کالیبر ۴٫۵ باشند، نهایتا در قدرتمندترین نمونه ها تا ۷۰ متر برد موثر دارند. هرچند طبق مثال شما در فاصله ۱۰۰ متری موفق به سوراخ کردن سیبل هدف شده باشید یا موفق به برخورد ساچمه و انداختن هدفی به اندازه قوطی نوشابه را تجربه کرده باشید، میدانید که دقت و قدرت این تفنگ ها در آن بازه کاملا غیر کاربردی و موفقیت و فعالیت ورزشی و شکاری با تفنگ بادی در این فاصله کاملا تصادفی  میباشد.

 

کالیبر ۴٫۵ یا ۵٫۵ ؟

اصولا در صنعت تفنگ سازی کالیبر بزرگتر را جهت استخدام و بکارگیری قدرت بیشتر و برد بالاتر استفاده میکنند، در تفنگ های بادی نیز این شرایط نسبتا صدق میکند، کالیبر تفنگ بادی صرفا و به تنهایی هیچ ارتباطی با دقت سلاح ندارد. در تفنگ های بادی نیز مثل سایر سلاح ها، هرچقدر ساچمه یا پرتابه سبک تر باشد، سرعت بالاتری در دهانه لوله خواهد داشت که با توجه به سبک تر بودن عمومی ساچمه های کالیبر ۴٫۵ میتوان گفت تیرانداز دسترسی بیشتری به ساچمه های سرعتی دارد و در عوض تیرانداز تفنگ بادی کالیبر ۵٫۵ دسترسی بیشتری به ساچمه های قدرتی و سنگین را داراست. (جهت اطلاعات بیشتر در این زمینه به مباحث بخش بالستیک پرتابه مراجعه نمایید.)

 

تفاوت تفنگ بادی کمر شکن و تفنگ های اهرم دار:

یکی از عوامل کاهش دقت در تفنگ های بادی، استفاده از لوله سلاح به عنوان اهرم جمع نمودن فنر میباشد، اهرم کردن لوله باعث سایش و بر هم خوردن میکرو متری مکان قرارگیری هر باره لوله ، امکان خم شدن لوله  بعلت فشار بالای خم کردن مدتی پس از استفاده مکرر و در نهایت در مواردی که تیرانداز نیاز به نصب دوربین دارد، ممکن است باعث برهم زدن محل مناسب و بالانس نصب دوربین روی سلاح باشد. تفنگ های اهرمی لول ثابت هیچگاه به این مشکلات بر نخواهند خورد، در عوض تفنگ های بادی کمر شکن وزن کمتری دارند و راحت تر پر میشوند، قطعات کمتری جهت ساخت در آنها استفاده شده و در نتیجه اصطحلاک کلی تفنگ کمتر است و طبیعتا وزن کمتر و قیمت ارزان تری را نیز دارا هستند.

نویسنده این مقاله معتقد است علاقه مندانی که از تفنگ بادی با دوربین و جهت تیراندازی دقتی یا ورزشی استفاده مینمایند بهتر است از تفنگ های لول ثابت اهرمی و افرادی که از مگسک بهره میبرند و کاربردشان شکار و یا تفریح است بهتر است از تفنگ های کمرشکن استفاده نمایند.

 

نظافت و روغن کاری تفنگ بادی فنری :

تنظیف لوله تفنگ بادی : تفنگ های بادی فنری نیز مانند اکثر تفنگ ها از ساچمه های فلزی عمدتا سربی بهره میبرند، لذا با استفاده مکرر ازاین سلاح ها لوله فولادی با سرب آبکاری شده و کم کم خانکشی سلاح اثر اولیه اش را از دست میدهد. لذا با استفاده از مواد شوینده سرب استاندارد و اوازم تنظیف میتوانید لوله تفنگ را هر از چند گاهی تمیز کرده و به حالت فابریک برگردانید. معمولا استفاده از اسپری، فوم ، روغن و یا ژل هایی که جهت تنظیف لوله انواع سلاح رایج در جهان استفاده میشود برای تفنگ های بادی نیز قابل مصرف هستند، نکته اینکه اکثر فروشندگان مواد و وسایل تنظیف اطلاعی از کاربرد واقعی و دقیق این مواد ندارند و بهتر است خودتان قبل از خرید نسبت به کاربرد وسایل تنظیف تحقیق نمایید. به یاد داشته باشید استفاده از روغن های صنعتی ، اسیدی و خورنده فلز داخل لوله در طولانی مدت به تفنگ بادی شما اسیب خواهد رساند.

تنظیف سایر قطعات تفنگ بادی فنری:

به غیر از لوله سایر قطعات، اتصالات اهرم ها، فنر و پیستون سلاح و حتی قطعات متحرک ماشه نیز به دلایل مختلفی نیاز به نظافت و روغن کاری دارند. دلایلی از جمله گرد و خاک و لجن، خشک شدن قطعات و خطر ساییدگی، قرار داشتن تفنگ بادی در معرض رطوبت و یا شرجی بالا و خطر زنگ زدگی باعث میشوند که ما تفنگ بادی مان را هر از چند گاهی باز کرده و تنظیف و روغنکاری نماییم. در تنظیف و روغنکاری این قسمت ها بر عکس لوله از مواد شوینده سرب استفاده نمیشود، در صورت آغشته بودن لوازم به روغن آلوده و آغشته به خاک و گل و لجن، ابتدا به وسیله یک حوله ، اسکاچ نرم و سایر وسایل و مواد شوینده ساده قطعات را از روغن آلوده اولیه پاک نمایید و به سرعت خشک کنید، سپس از روغن ها و در قسمت های داخلی مانند فنر، سیلندر و پیستون از گریس های مخصوص تفنگ جهت روغن کاری و روانکاری استفاده نمایید.

نکته نهایی اینکه قنداق تفنگهای بادی ای که از جنس چوب ساخته شده اند و کاملا آغشته به رزین و یا سیلر و کیلر نیستند نیز نیاز به روغنکاری با روغن های مخصوص چوب جهت جلوگیری از ترک خوردن و شکستن دارند.

 

نصب دوربین روی تفنگ های بادی فنری :

نصب دوربین بر روی تفنگ های بادی فنری چالشی است که در آن اکثر طرفداران تفنگ بادی فنری بارها و بارها شکست خورده اند و یا پس از هر موفقیت با مشکلات و معایب جدیدی روبرو گشته اند.

تفنگهای بادی فنری ” ریکویل ” یا به اصطلاح  لگد  قدرتمند و مخربی دارند، این لگد میتواند برای دوربین سلاح، بسته به نوع تفنگ بادی بسیار مخرب تر از سلاح های گلوله زن یا خفیف نیز باشد! در حقیقت این لگد ترکیبی سه مرحله ای است از اول نیروی رهایی ابتدایی فنر که لگد با تنش زیادی را برای سلاح ایجاد میکند، دوم نیروی فرار ساچمه یا همان نیروی جت و در نهایت ضربه پیستون و فنر به انتهای سیلندر، این سه در تفنگ های فنری با فنرهای قدرتمندتر و سیلندر و لوله بلندتر نمود بیشتری پیدا میکنند، لذا دوربین هایی که به اصطلاح آنتی شوک و ضد ضربه نیستند در برابر این لگد جان سالم به در نخواهند برد و در بهترین حالت همیشه به هم میریزند!

تیراندازان فنری با تجربه تر معمولا بر روی تفنگ های بادی با قدرت و تنش بالا دوربین نصب نمیکنند ولی اگر مجبور به نصب دوربین بر روی تفنگ بادی فنری هستید به نکات زیر توجه کنید:

اولا تفنگ های بالای ۲۰ ژول قدرت معمولا دوربین را به هم میریزند، پس سعی کنید با دستکاری فنر و پیستون کمی از تنش و حتی قدرت تفنگ خود بکاهید، نگران از دست رفتن قدرت در تفنگ بادی خود نباشید، دقت تفنگ بادی شما در هر کاری، چه ورزش، چه تفریح و شکار بسیار کاربردی تر از قدرت صرف میباشد. دوم اینکه از دوربین های سبک و دارای رتیکل (تار منقطع مثبت شکل درون دوربین) حک شده یا چاپی استفاده کنید. سوم اینکه سعی کنید از پایه دوربین استاندارد و با کیفیت یک تکه بهره ببرید و اگر قسمتی از پایه روی ریل سلاح پیچ یا بست میشود آن قسمت را حتما محکم و ثابت نمایید. در انتها دوربین شما هرچقدر ساده تر باشد و از لوازم و آپشن های اضافی مانند ساید پارالکس (فوکوس کناری)، سان شید (سایه بان)، زوم متغیر و … دیرتر خراب میشود. البته در مورد تفنگ های مسابقاتی با دوربین های اسپرت گران قیمت که به منظور استفاده ورزشی ساخته شده اند این مطلب صدق نمیکند.

انتخاب بهترین ساچمه برای تفنگ های بادی فنری :

هر تفنگ بادی با توجه به قدرت، کالیبر و نوع خانکشی و طول لوله با یکی از انواع ساچمه سازگاری بهتری از سایر ساچمه های موجود در بازار را دارد، یعنی در صورت گرفتن گروه های تیر پنج تیری (گروپ گیری) با انواع ساچمه در محیط ایزوله و شرایط برابر خواهید دید که بعضی از انواع ساچمه ها گروه کوچکتری را بر بروی سیبل تشکیل میدهند، ساچمه ای که کوچکترین گروپ (گروه) تیر ممکن را به شما بدهد به اصطلاح ساچمه جادویی یا (مجیک پلت) سلاح شما نامیده میشود. البته انجام این آزمایش شامل هزینه بالایی جهت خرید انواع ساچمه و تست آنها در شرایط ایزوله میگردد. لذا گروه آموزش شاتین در نظر دارد از تفنگ های فنری و ساچمه های رایج در بازار کشور آزمایش و گزارش کاملی تهیه نموده و نتایج آن را در همین تارنما نمایش دهد.

 

تفنگهای بادی نیترو پیستون:

ساخت تفنگ های بادی نیترو پیستون یکی از آزمون های کمپانی های تفنگ بادی جهت ساخت تفنگی دقیق تر و قدرتمند تر بوده که تغریبا با شکست مواجه شده است، تفنگ های نیترو پیستون بر خلاف ادعای فروشندگان نه قدرت ماورای تفنگ های فنری هم رده و نه دقت بالاتری را ارائه میدهند، در این نوع تفنگ های بادی سیستم گاز نیتروژن فشرده داخل سیلندر جایگزین فنر شده است که کمپانی سازنده در اقدامی تبلیغاتی هزینه ساخت بالاتر، خرابی بیشتر و وزن بالاتر تفنگ بادی را فدای دو سه ژول قدرت بیشتر یا چند سانتی متر طول کوتاه تر سلاح نموده است.

 

ورزش ها و مسابقات رایج تفنگ بادی فنری در ایران و جهان:

در گذشته تیراندازی ده متر سالنی در رده جهانی با تفنگ های بادی فنری با قدرت ۷٫۵ ژول انجام میپذیرفت که بعدا تفنگ های گاز co2   و نهایتا pcp  ها جایگزین این تفنگ ها در رقابت های ده متر سالنی شدند.

اما برای تیراندازان علاقمند به رقابت با تفنگ بادی فنری اصلا جای نگرانی نیست، امروزه  رشته های قهرمانی اهداف میدانی نظیر بنچرست ، فیلد تارگت ، هانتر فیلدتارگت و سیلوئت کلاس فنری در کشورهای مختلف و به موازات اولین کشورهای جهان، در کشور ایران مسابقات مدونی برگزار میگردد. تفنگ های بادی فنری مورد استفاده در این رشته ها مجهز به دوربین های قدرتمندی هستند که با دستکاری و تیونینگ بر روی تفنگ ها دقتشان به مراتب از تفنگ های تجاری بالاتر رفته است. ضمنا با وجود عدم محدودیت در قدرت تفنگ های بادی فنری، قهرمانان این رشته ها در کشورهای مختلف جهان از تفنگهایی با قدرت حدودا ۱۶ ژول بهره میبرند.

 

در ادامه تفنگ های بادی گاز CO2  و تفنگ های PCP  را به صورت کامل و مو شکافانه ای معرفی خواهم کرد.

پیشنهاد میکنم مقاله لوله تفنگ را مطالعه کنید .برای مشاهده اینجا کلیک کنید

حسین نوروزی

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *